Podejmowano już wiele prób odpowiedzi na to pytanie. Powstały liczne koncepcje psychologiczne, które miały doprowadzić do znalezienia rozwiązania zagadki i wskazać najbardziej trafne wyjaśnienie. Gdyby o zdanie w tej kwestii zapytać jednak terapeutę poznawczego odpowiedź byłaby jedna – to znaczenie, jakie nadajemy sytuacji (czyli myśl) odpowiada za pojawienie się określonych emocji.

Model poznawczy zakłada, że nasze emocje i zachowania powstają pod wpływem sposobu, w jaki spostrzegamy różne zdarzenia. Wyobraźmy sobie na przykład, że kilka osób dowiedziało się właśnie, iż zostali wskazani przez szefa do powiedzenia kilku słów o funkcjonowaniu firmy nowym pracownikom. Pierwsza osoba myśli: „Świetnie! Nareszcie będę miał okazję pokazać, jak dobrze radzę sobie z prezentacjami dla grupy”. Jest prawdopodobnie bardzo zadowolona i podekscytowana. Druga z osób myśli: „To bez sensu. Mam tyle na głowie, a tu jeszcze wprowadzanie nowych!”. Ona czuje się pewnie rozczarowana, poirytowana, zła. Trzeciej osobie przychodzą do głowy inne myśli: „Muszę się do tego przygotować, a zupełnie nie wiem jak. Co będzie jeżeli mi się nie uda i zrobię z siebie głupka?”, czuje więc niepokój i lęk. Czwarta z osób myśli z kolei: „To zbyt trudne. Jestem w tym do niczego, nigdy nie zostanę dobrym albo choć przyzwoitym mówcą”. Ta osoba za pewne czuje smutek.

Nasze uczucia zależą więc od tego, jak zinterpretujemy dane zdarzenie i co o nim pomyślimy. Sytuacja sama w sobie nie wpływa bezpośrednio na odczuwane emocje (wszystkie wskazane w przykładzie osoby były wyjściowo w identycznej sytuacji). W tworzeniu określonej reakcji emocjonalnej pośredniczy nasze postrzeganie zdarzenia. Terapeutę poznawczego interesuje wobec tego głównie nasz sposób myślenia, i ten bardziej powierzchowny łatwiej uświadamiany (nasze automatyczne myśli), i ten mniej jawny, nie tak łatwo dostępny (nasze kluczowe przekonania o nas samych, o innych, o świecie).

Bibliografia:
Beck, J. (2005). Terapia poznawcza. Podstawy i zagadnienia szczegółowe. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego.
Popiel, A., Pragłowska, E. (2008). Psychoterapia poznawczo-behawioralna. Teoria i praktyka. Warszawa: Wydawnictwo Paradygmat.